Puantaj, bir işçinin hangi gün çalıştığının, ne kadar çalıştığının ve neden çalışmadığının kaydıdır. Şantiyede bu kayıt üç ayrı yerde iş görür: yevmiye ya da ücret hesabında, taşeron puantajının kontrolünde ve günlük rapordaki ekip sayısında. Üçü de aynı kayda dayanırsa tartışma azalır. Bu yazıda pratik bir puantaj düzeninin nasıl kurulacağını, gün kodlarını ve yevmiye hesabını örnekle anlatıyoruz. Çarpanlar ve tutarlar örnektir; firmanızın ücret politikası ve ilgili mevzuat esas alınmalıdır.
Gün kodları: tek harf, tek anlam
Puantaj cetvelinin okunabilir olması için her günün tek bir kodla gösterilmesi gerekir. Sahada yaygın kullandığımız kodlar şunlardır:
| Kod | Anlamı | Yevmiyeye etkisi (örnek) |
|---|---|---|
| T | Tam gün çalıştı | 1 yevmiye |
| Y | Yarım gün çalıştı | 0,5 yevmiye |
| 1–4 | Tam gün + 1–4 saat mesai | 1 yevmiye + mesai |
| S | Hafta tatilinde ya da resmî tatilde çalıştı | 1,5 yevmiye |
| − | Gelmedi | 0 |
| İ | İzinli | Firmanın politikasına göre |
| R | Raporlu | Firmanın politikasına göre |
| P / B | Pazar / resmî tatil | Çalışılmadı |
Kodların sayısını artırmak cazip gelir ama sahada karışıklık yaratır. Mastarva'da yoklama ekranı bu kodlardan birini seçtirir; kural dışı bir giriş (örneğin Pazar gününe "tam gün" yazmak) daha kayıt sırasında uyarı verir ve doğru kod olan "hafta tatilinde çalıştı" önerilir.
Yoklama: sabah 07:30'da kim var?
Puantajın kalitesi sabah yoklamasıyla belirlenir. İki yöntem birlikte kullanılabilir:
- QR ile yoklama: Her işçinin kartındaki ya da baretindeki kod, formenin telefonuyla okutulur. Hızlıdır ve "kim yazdı" tartışmasını bitirir.
- Listeden yoklama: Ekip listesi açılır, gelenler tek dokunuşla işaretlenir; toplu "hepsi tam gün" düğmesi sonra istisnalarla düzeltilir.
Yağmurlu bir günde ekibin yarım gün çalışması ya da akşam beton dökümü için mesaiye kalınması gün içinde ayrıca işlenir. Gün kapanmadan girilmeyen veri, ay sonunda hatırlanmaz.
Yevmiye hesabı: örnek bir ay
Yevmiyesi 2.000 ₺ olan bir kalıpçının ay içinde şu kayıtları olduğunu düşünelim: 20 tam gün, 2 yarım gün, toplam 6 saat mesai (tam gün kodlarına dahil), 1 Pazar çalışması, 1 gün gelmedi.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Yevmiye | (20 + 2 × 0,5) × 2.000 ₺ | 42.000,00 ₺ |
| Mesai | 6 sa × (2.000 ₺ / 8) × 1,5 | 2.250,00 ₺ |
| Hafta tatili çalışması | 1 × 2.000 ₺ × 1,5 | 3.000,00 ₺ |
| Toplam hakediş (brüt, örnek) | — | 47.250,00 ₺ |
Bu tutar kadrolu işçilikte maliyet raporuna, taşeron işçisinde ise taşeron puantajı olarak kontrol amacıyla kullanılır.
Taşeron puantajı neden tutulur?
Taşeron işçisinin ücretini taşeron öder; peki yüklenici neden onların da yoklamasını alır? Üç sebebi var:
- İş güvenliği: Şantiyede o gün kimin bulunduğunu bilmek, olası bir olayda ilk sorulan sorudur.
- Hakediş kontrolü: Birim fiyatlı işlerde ekip büyüklüğü ile üretilen miktar arasındaki oran, hakedişin gerçekçiliğini sınar.
- Alt işveren sorumluluğu: Taşeronun işçilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini izlemek, yüklenicinin de menfaatinedir.
Günlük rapora bağlantı
Günlük rapordaki "sahada 84 kişi" bilgisi, puantajdan gelmelidir. İki ayrı sayı tutulduğunda, işverenin müşaviri günlükle hakedişi karşılaştırdığında farklar ortaya çıkar. Mastarva'da saha günlüğü ekip sayısını o günün yoklamasından alır.
Sık yapılan hatalar
- Ay sonunda geriye dönük toplu puantaj yazmak.
- İşten ayrılan işçinin kaydını kapatmamak (cetvelde "kayıt yok" yerine "gelmedi" görünür).
- Mesaiyi ayrı bir dosyada tutmak; ay sonunda iki dosyanın birleştirilmesi saatler alır.
- Resmî tatilleri takvime işlememek; bayram haftasında puantaj yanlış hesaplanır.
Ekip bazında puantaj ve formen sorumluluğu
Büyük şantiyelerde puantajı tek kişinin tutması mümkün değildir. Her ekibin bir formeni olur ve sabah yoklamasını kendi ekibi için o alır. Şantiye şefi ise gün içinde bütün ekiplerin yoklamasının tamamlanıp tamamlanmadığını tek ekrandan görür. Bu dağıtık düzen hem hızlıdır hem de sorumluluğu netleştirir: bir işçinin kaydı eksikse kimin tamamlayacağı bellidir.
Ekip bazında tutulan puantajın bir faydası daha vardır: üretkenlik. Kalıpçı ekibinin bir haftada kurduğu kalıp metrekaresi, aynı haftadaki toplam adam-güne bölündüğünde ekip başına verim çıkar. Bu oran, iş programındaki sürelerin gerçekçi olup olmadığını sınamak için kullanılabilir.
İşe giriş ve çıkışlar
Şantiyede ekip sürekli değişir: yeni işe başlayanlar, işi biten taşeronla birlikte ayrılanlar, mevsimlik çalışanlar. Her işçinin işe giriş ve varsa çıkış tarihi kaydedilmelidir. Bu tarihler puantaj cetvelinde "kayıt yok" ile "gelmedi" arasındaki farkı belirler ve aylık yevmiye hesabını doğru tutar. Çıkışı yapılmamış bir işçi, cetvelde her gün devamsız görünür ve ekip istatistiklerini bozar.
Bordroya aktarım
Puantaj sonucu, ücret hesabının girdisidir. Kurulumda puantaj verisi, firmanın kullandığı bordro ya da muhasebe programına dosya olarak aktarılacak biçimde ayarlanır. Demoda bu aktarım yapılmaz; puantaj ekranında aylık özet CSV olarak indirilebilir.
Resmî tatil ve bayram haftaları
Bayram arifeleri ve köprü günleri puantajda en çok hata yapılan günlerdir. Takvimde resmî tatillerin önceden tanımlı olması, o günlerin cetvelde kendiliğinden işaretlenmesini sağlar. Tatilde çalışma gerekiyorsa (örneğin beton dökümünün yarıda kalmaması için) bu durum ayrı kodla girilir ve hem ücret hesabına hem günlük rapora doğru yansır. Böylece bayram sonrası bordro hazırlanırken geriye dönük düzeltme yapılmaz.
Demodaki puantaj ekranında bir ekibin aylık cetvelini, bir işçinin yevmiye özetini ve taşeron puantajını görebilir; telefondan yoklama alarak cetvelin nasıl güncellendiğini izleyebilirsiniz.